UN SITIU VALVERDEIRU.

Pa tos y toas us que vus sintais valverdeirus y valverdeiras, ha naciu "un sitiu valverdeiru" na red de redis.

05 marzo 2009

AS PÉLUMIS.

Fai cerca de cuatru anus Enrique Burguet Fuentes me dó duas fotografías de unma pedra que le había chamau mutu a atención postu que estaba labrá artificialmenti desde tempus ancestrais.
Acompañaba as fotus cun un pequenu traballu, en dois folius, a unma sola cara; nu que describía a pedra, aportandu a sua hipótesis sobri a posibli utilidai que le deran us antiguos.
Moviu pur as suas pesquisas y en razón a que él ya nun se acordaba ondi había feitu as fotus, me pusi a caminhar pur a zona ondi pensaba que pudía estal ubicá; tomandu únicamenti comu referencia un pequenu trozu da serra que aparecía nu fondu de unma das fotus.
Estuvi varias minhás merodeandu sin chegal a dal cun u que buscaba, pero ca pasu que daba me acercaba mais a ela, moviu pur unma forza extranha, que me levaba hasta a sua posición.
Finalmenti pa minha sorpresa, guiau pur unma certa intuición, me subí encima de uns barrocus, y a vista se foi, comu si supera de sempris que alí se encontraba; a fijarsi sin duda ninhuma sobre aquela enigmática pedra que estaba esperándomi na finca du arroyu Castañu, nu términu das Ellas, sabi Dios cuántus centus de anus.
Na mais toparmi cun ela, algu despertó nu mei interiol un afán desmesurau pur dal cun a utilidai pa que foi feita. Estuvi mutu tempu dandu voltas u tema; diva y volvía a dil u sitiu, pero sempris u regresal de alí me quedaba umna certa inquietud nas minhas entranhas.
Ficía fotografías das inmediacions. Estuvi cun us amus da finca, que me deran toas as facilidais pa entral y ficel de ela cuantas fotus quisera.
Mutas vecis estuvi tentau de falal da pedra tomandu comu própias as referencias de Enrique. Otras me frenaba sintindu un gran empuji que me levaba a leel y sabel sobri us primeirus pobladoris de estis lugaris y a suas costumbris. Esa misma forza me levaba unma y otra vez a visital y escudrinhal pur us alrededoris.
Encontrí tumbas antropomórfas que me falaban dus visigodos, tamén ví sobri u terrenu unma bandeja feita en granitu, a ras du solu, que pur aquí alguns me dicin que se chama "lagareta", otrus simplementi "pila".
Inda nun me daba pur contentu cuandu nas últimas vecis que andaba escudrinhandu, me dí conta que fora da finca y lindandu cun a pared Norti da misma, se encontraba un solu de granitu cun duas incisions perfectamenti feitas, y paralelas entre elas. Ambas tinhan a misma forma y tamanhu y me daban a sensación de que a sua utilidai podría habel siu pa introducil algún tipu de posti que se levantara verticalmenti sendu de cada umna de estas incisions.
Na parti Sur du solu encontrí un canal. Cuandu estaba ensimismau dandu voltas a esti novu hallazgu, ví que na pared que lindaba cun u solu había umna pedra formandu parti da pared que estaba labrá y pur a forma pudría tratarsi de algún tipu de contrapesu.Tos estis hallazgus me levaban hacía un mismu caminhu que me alejaba ca vez mais du que inicialmenti había moviu u mey interés. Pur istu me pusi en contactu cun Enrique y le mandí fotus dus meis hallazgus pur si él tinha a oportunidai de entrevistarsi cun persoas entendías en temas arqueológicus u etnográficus que mus alumbraran sobre to istu.
Sentía gran desazón pur u tema y falandu cun Luis Miguel, Técnicu da Mancomunidai de municipius da Serra de Gata, ésti do parti das minhas preocupacions a us Técnicus du Area de Rehabilitación Integrada, que enseguía contactaran cunmigu y vinheran a visital u terrenu.
Isabel falaba cun u sei companheru u Aparejadol; e intercambiaban as suas opinions técnicas de to u que diban vendu, mentras ficían as fotus pa insertal nu informi, que me dijeran que enviarían a Sección de Patrimonio da Junta de Extremadura.
Dentru da finca ondi mora a famosa pedra que me moveu a to istu, mentras ei falaba con Jesús u fillu du amu, que mus había abertu as portas y, depois de oivil alguns dus comentarius dus Técnicus, y uniu a toas as minhas anterioris pesquisas; as pezas du "rompecabezas" se foran juntandu de forma creu que certeira.
A pedra, definitivamenti dejó de rondal na minha cabeza comu objetu mágicu, pur u que me decía Isabel y se foi transformandu en utensilu agrícola, de esta maneira:
Primeiru José, funcionariu du ayuntamentu das Ellas, cuandu le preguntí estis tempus atrás pur u nomi cun u que se cunhoci u terrenu ondi se encontran toas estas pezas das que venhu falandu; me diju que se cunhoci comu PÉLUMES o PELUMES. Y asina pudi efectivamenti comprobal que apareci nu catastru.
U sustantivu latinu pa denominal unma prensa de lagal, era PRAELUM PRAELUMI, tamén PRELUM PRELUMI, levandu a maior forza da pronunciación na primeira sílaba; e dicel PRElum PRElumi; pur u tantu u lugal ondi se encontraban as prensas suponho que se diría PRÉLUMI y partindu de istu a sua evolución etimológica pudo derival en PÉLUMIS - PÉLUMES.
Segundu, a pila a ras du solu, que alguns me dijeran que se conhoci comu "lagareta" y otrus comu "pila", ben pudu tratarsi de unma prensa olearia rudeimentaria romana, que cun u tempu tamén pudu tel usu comu lagar pa pisal a uva.
Terceiru, u solu de granitu cun u canal, cun as duas incisions, y a pedra labrá a modu de contrapesu; mus leva tamén a otra forma mais traballá de prensa de aceituna de época tardorromana o visigoda; de maneira que us cortis paralelus, ben definius y profundus sobri u solu levantarían dois pedestais, de madeira, que sustentarían a palanca y está terminaría cun u contrapesu.
Cuartu, a pedra objetu dus meis desvelus, que se encontra dentru da finca, sería probablimenti otru clasi de prensa romana. Ésta ten duas plataformas o bandejas; unma encima da otra, y cada unma cun un canal pa seida du líquidu.
En a plataforma de arriba se prensaba a aceituna y u zumu descendía hasta a segunda plataforma, ondi irían quedandu us restus dus pipus y us posus; pasandu ya depurau a través du canal de esta segunda plataforma a us recipientis.
Na parti superior traseira de esta pila, se encontran us cortis sobri us que se montarían us ejis que accionarían a palanca pa prensal a aceituna.
Finalizandu us fundamentus das minhas opinions, digu que a producción de aceituna y aceiti en tos us nosus lugaris da Serra de Gata, ha siu y é abundanti y provén de us tempus mais remotus.
U mei deseu primoridial que me moveu, desde que Enrique me envió as fotografías hasta finalizal esti traballu que agora estais leendu foi u de promovel u interés y a defensa de estas reliquias y que tos, tantu us vicinhus destis lugaris comu as nosas autoridais, sepamus valoral y conserval esti patrimonio y evital nu posibli que sea esquilmau pur desaprensivus y descastaus, sin escrúpulus.

Etiquetas: , , , , ,

23 enero 2009

Asesinatu du Cura Párrocu.

En Valverdi existía umha costumbri, que ei viví de pequenu, y que tinha u sei iniciu comu consecuencia du asesinatu de un cura párrocu du lugal.
Se trataba de tiral umha pedra nu sitiu ondi us malloris dicían que umha partía de ladrons habían raptau o matau a un cura du lugal. Esti sitiu se encontraba nu caminhu de Valverdi a ermita du Espíritu Santu y, comu a costumbri era de gran arraigu populal, a pila de pedras amontoná era considerabli.
Agora, que nun existi ni a costumbri ni a pila de pedras nu caminhu; he tiu a boa sorti de encontral referencias de bo créditu sobri u asesinatu y a sorti que correran algúns dus asesinus, entri us que figuraban us tristementi cunhucius comu “los Montejo”; de us que supi gracias a D. Florentino Parra Iglesias, cronista da nosa villa, que mus fala de elis nu sei libru “EN EL CONFÍN DE LA SIERRA DE GATA”, impresu en Cáciris, nu anu 1993.
D. Florentino Parra, nu capítulu “EL TRÍSTEMENTE CELEBRE MONTEJO” de ditu libru, depois de transcribil un parti publicau nu boletín oficial da provincia de 5 de septiembri du 1839, relativu a morti de 16 membrus da gavilla du Monteju; escribi: “A raiz de esta última derrota, tanto el Montejo, como su sobrino Narciso Flores, se esfuman sin que se vuelva a saber de ellos”. Y sigui mais adientri: “Creemos que él nunca se rindió, a pesar de ser vencido, y que posiblemente se exilió en Francia en unión de otros leales de don Carlos”.
Us Montejus nun se exilaran a Francia, pur u menus u sobrinhu Narciso Flores, du que volvemus a sabel treci anus depois.
Pudía sel u 12 de Maio du anu 1852; D. Pedro Benito Picado cura párrocu de Valverdi du Fresnu se encontraba cazandu, probablementi na zona ondi a costumbri populal foi levantandu a pila de pedras a modu de tristi recordu du que en aquel fatídicu día y lugal aconteceu y tamén pur u mutu apreciu que us vicinhus de entoncis le profesaban.
D. Pedro foi sorprendiu y maniatau pur umha partía que capitaneaban us Monteju, us cuais tamén habían dau morti en otras ocasions a dois notablis hermanus de Valverdi, apellidaus Quiroga y a D. Pedro Mateos, entri otrus.
A partil de aquel momentu, cunhocendu us lugarenhus a maneira de obral de aquelis vándalus; comenzaran a temel pur a sorti du sei cura párrocu. U únicu que superan foi que a mesma tardi da sua desventura, escribiu umha carta a sua familia pidindu, de rescati pur a sua vida; doscentas onzas. Seti días depois, inda nun se sabía du sei paradeiru pur u que us mais cercanus au cura, a sua familia y amigus; se encontraban apesadumbraus pensandu que prontu podrían tel nuticias de un novu crimen y que esti podría vil de Portugal, ondi se sabía que us Monteju tinhan a sua residencia y protección.
Dois mesis depois, habendu recibiu us raptoris u importi exigiu, asesinan au cura sin piedai, nu reinu de Portugal, ondi u habían levau.
Tras arduas tareas de búsqueda tantu pur parti das autoridais nosas comu das portuguesas, son capturaus us criminais nu entoncis concellu de Moncorbo, da provincia de Tras-os-Montes. Us periódicus que informan da nuticia, non dudan de que as autoridais portuguesas pondrán a us asesinus muy prontu nas mans dus delegaus españois en razón de un conveniu internacional firmau nu 8 de marzu de 1823, que en aquelis anus siguía vigenti.
Umha vez entregaus us criminais, se forma juiciu sumariu milital contra elis y casi dois anus depois se pronuncia sentencia pur u tribunal milital contra Narciso Flores (a) Montejo y contra Santiago Ramiro (a) Cervato. Son declaraus culpablis de aprehension, roibu y asesinatu verificaus na pesoa du cura párrocu de Valverdi du Fresnu, D. Pedro Benito Picado nu anu de 1851. Según apareci nu periódicu de entoncis: “LA ESPERANZA. Periódico Monárquico. Número: 2828. Lunes 9 de Enero de 1854”.

La ilustración pertenece al proyecto LIFE, no permite su uso comercial.

A sentencia foi de pena de morti en garroti vil, sentencia que recibiran con resignación na capilla da Iglesia u día 27 de Diciembri de 1854, dois días antis da ejecución que se levó a cabu publicamenti nu lugal. Espectáculu que quedaría pa sempris grabau nas pesoas que u viran, pur a crudeza y posibli sufrimentu dus ejecutaus.
Foi tamén sorprendenti pa us que estuveran au lau dus reus en aquelis dois últimus días da sua vida, de qué maneira tan devota se prepararan, confesaran y asistiran a us actus religiosus previus a ejecución, aquelas duas pesoas tan apegás au crimen.
Us vicinhus presentis se digustaran bastanti mentras se ejecutaba a sentencia ya que u pau du garroti vil era demasiau gordu; istu fizu a ejecución mais larga y dolorosa tantu pa Narcisu comu pa Santiagu; tendu que dil us vicinhus du lugal a buscal umha azulea pa degastal u pau; situación que us dois reus superan sufril cun bo espíritu.
Pareci sel que esta ejecución sirviu pa acercal mais as poblacions rayanas baju u acordu recíprocu, - ya que a situación fronteriza daba lugal, cun frecuencia a albergal criminais de un lau y de otru; - de que ninhumha de elas consentiría nu sei términu ninhún tipu de criminais.
Esti relatu se basa nus feitus que aparecin reflejaus nus periódicus de aquelis anus, que citu a continuación:

“Edición de Madrid - EL CLAMOR – Diario de Administración, Comercio, Industria, Ciencias, Literatura, Artes, Noticias Oficiales y Anuncios”. Número: 2413. Miércoles 2 de Junio de 1852.

“Edición de Madrid – EL CLAMOR POPULAR – Periódico del Partido Liberal”.Número: 2447. Martes 15 de Julio de 1852.

“EL ÁNCORA. Diario Religioso-Social, Económico-Administrativo, Literario, Mercantil, de Noticias y Avisos”. Número: 974. Martes 31 de Agosto de 1852.

“LA ESPERANZA. Periódico Monárquico”. Número: 2828. Lunes 9 de Enero de 1854.

Etiquetas: , , , , , , , , ,

30 septiembre 2008

ESCUDU NA CASA DUS FRADE.



19 septiembre 2008

MONEDA ROMANA.

Enrique Burguet Fuentes e un jovin con raicis valverdeiras que mostra gran pasión pur toas aquelas coisas que teñan que vel cun Valverdi y u sei entornu.
Busca, estudia y recopila información, ademais de ficel traballus comu u que agora voy a darbus a cuñocel relativu a uma moneda romana que encontró un paisanu nosu nesti términu.
A mi, sinceramenti, m´ hubera gustau subil a fotu da moneda juntu cun a impronta feita pur Enrique, peru nun he pudiu conseguil du propietariu da moneda que m´a prestara pa ficel as fotus d´ela. Pur isu, solamenti vus subu a imagen da impronta.
Voy a respetal u traballu d´ Enrique Burguet y u transcribu en castellanu, tal y comu él u fizu; fundamentalmenti pa que poda servil de proveitu tamén a toas aquelas persoas amigas y estudiosas da numismática de lengua castellana en general.
Dici Enrique na introdución du sei traballu qu´u interés principal qu´u moveu a ficel esta clasificación da moneda era pa que sirvira a datación arqueológica dus restus constructivus ondi se encontró.
Ei, pur nun contal cun u permisu du propietariu y nu ánimu de preserval u lugal de visitas sin escrúpulus voy a omitil tantu u nomi du poseedol da moneda comu du lugal ondi se encontró.

Adriano. (117-138 d. C.)
(Publius Aelius Hadrianus).
Última emisión de 134 -138 d. C.

VALOR: Sestercio. (AE).
ANVERSO: HADRIANUS-AVG.COS III.P. (P). Busto laureado a derecha. (Gráfila).
REVERSO: (SALUS-AVG.) S. (C). Salud en pie a derecha con pátera en su mano izquierda, frente a un altar en el que se enrosca una serpiente que come de su mano derecha. (Gráfila).
CECA: Roma.
MÓDULO: 27, 95-30 mm.
PESO: 18,420 gr.
POSICIÓN DE CUÑOS: A las 12 horas. Normal, sin giro.
BIBLIOGRAFÍA: Juan R. Cayón. “Los Sestercios del Imperio Romano”. Volumen II. Madrid, 1984. Tipo 723, páginas 217 (foto), y 218.
OBSERVACIONES: Debido al excesivo desgaste que presenta la pieza, nos atendremos con las
oportunas reservas a la clasificación apuntada.
PROCEDENCIA: Término de Valverde del Fresno. (Cáceres). Hallazgo casual en superficie.
PROPIEDAD: De su descubridor…
NOTA: Queremos expresar nuestra más sincera gratitud a su poseedor, por las facilidades prestadas al prestar temporalmente la pieza y facilitar con ello en gran medida, la misión de hacer improntas, así como el estudio y la clasificación formal.
ESTUDIO Y CLASIFICACIÓN: D. Enrique Burguet Fuentes.
IMPRONTA:

24 febrero 2008

César.


César é un nomi de varón que na miña familia u temus pur partía dobli.
U primer César é mei hermanu. Ya de zagal mostró gran afición a fotografía y as suas primeiras perras de traballu foran pa comprarsi un cursu y material de laboratoriu pa revelalas en blancu y negru.
Agora con as posibilidais que mus brinda a red, ha subiu a "flirk" algumas instantáneas pa compartilas con nos.
Ficei clic nu enlaci que vus deju debaju desti textu y podréis disfrutal de fotus feitas tantu nu sei lugal de residencia comu duranti as festas du lugal, du pasau verán 2007.
http://www.flickr.com/photos/23396739@N05/

U segundu César é u nomi du primeiru dus meis fillus.
Comu sei tiu, desde ben mozu ha sentiu u afán de plasmar instantis y dalus a cuñocel.
E por isu, que na misma comunidai da red ten uma selección de fotus pa compartil con vos.
Nesti casu a dirección é a que vus anotu agora:
http://www.flickr.com/photos/ojosdeserpiente/
Felicitu us dois César da familia por u ben que plasman esis fugacis momentus que pasan por as nosas vidas, con duas ópticas distintas, desde dois ángulus diferentis y desde distintus tempus, y us exhortu pa que mus sigan dandu a posibilidai de compartil con elis esis momentus.

A vos, visitantis desti pequenu rincón vus deseu un feliz día.

14 marzo 2007

SEMANA SANTA 2007.



José Berrío y José Suárez, socius da Cofradía de la Vera Cruz, me entregaran u programa de Semana Santa desti anu 2007.

Na portá apareci "U amarrau" destacandu sobri un fondu brancu.

En primel lugal a Cofradía comenza agradecendu a colaboración a tos us veciñus y a tos aquelis que venin a pasal cun us seis familiaris y amigus a nosa Semana Santa u lugal.

Depois sigui u escritu afirmandu que "cun a vosa presencia y participación, conseguiremus qu´as nosas costumbris y tradicions permanezcan vivas".

U programa d´actus e comu sigui:

JOVIS 15 DE MARZU.- As oitu da tardi trasladu de "Jesús Nazarenu" a Igresia. A continuación tendrá lugal a Novena.

VERNIS 23 DE MARZU.- As oitu da tardi celebración da Eucaristía y depois a procesión du "Santu Vía Crucis", cun u recorriu de costumbri.

JOVIS 29 DE MARZU.- As oitu da tardi Confesión comunitaria, na Igresia Parroquial.

VERNIS 30 DE MARZU.- As oitu da tardi celebración da Eucaristía y a continuación "Procesión da Virgen dus Doloris". U final da procesión u Grupu Coral Valverdeiru despedirá a Virgen cun a plegaria "Sálvami".

DOMINGU 1 D´ABRIL (Domingu de Ramus).- As 11 da miñan se procederá a bendición dus "Ramus" na Ermita du Santu Cristu y procesión hacia a Parroquia pa celebral a Eucaristía. As cuatru y media da tardi rezu du Santu Rosariu y subasta dus pasus das imáginis, na Ermita.

2, 3 y 4 D´ABRIL.- De 11 da miñan a 2 du mediu día y de 5 a 7 da tardi; se repartirán as "Bicas de No Señol", na cochera d´Angelines, que se encontra na Avenía de don Santus Robledu.

JOVIS SANTU 5 D´ABRIL.- "Procesión dus Pasus" desdi u Santu Cristu a Igresia a partil das cuatru y media da tardi. As 7 da tardi celebración da "Cea du Señol". As 10 da noiti "Procesión dus Encontrus", depois a "Hora Santa" frenti u Monumentu.

VERNIS SANTU 6 D´ABRIL.- As 10 de miñan, trasladu das Imaginis u Santu Cristu. Pur a tardi a isu das 6, celebración da "Pasión y morti du Señol" y as 10 da noiti "Procesión du Santu Enterru".

SABADU SANTU 7 D´ABRIL.- As 10 da noiti celebración d´"A Luz, U Bautismu y a Eucaristía" na Igresia Parroquial. As 11 da noiti "Procesión du encontru con Jesús Resucitau", terminandu na Ermita du Santu Cristu.

Ei personalmenti vus animu tantu us creyentis, comu us curiosus y a tos aquelis que s´encontrin pur esas fechas nu nosu lugal, que nun dejin d´asistil y participal nas procesions cun recollimentu y respetu, pa podel recibil a forza, u encantu y a belleza que transmitin tantu as imáginis, comu as lucis y as estampas de algumas callis, sin olvidal u sentimentu que ponin us barrenecus y a seriedai y armonía dus que siguindu a tradicion as vivin tos us anus con piedai.

Felicis Festas de Semana Santa.

Etiquetas: , , , , , , , , , ,

03 diciembre 2006

ESPACIUS PA CREACIÓN JOVEN EN VEGAVIANA.



Na página web na que se fala dus Espacius pa creación joven, y a que podéis accedel ficendu clic sobri u enlaci que vus incluyu a continuación: http://www.espaciosparalacreacionjoven.net/, dí qu´estis espacius son sitius d´encontru ondi us jóvinis podin dal a cuñocel as suas facetas artísticas y creativas, usandu us medius que estis espacius dejan a sua disposición y que son de difícil accesu a mayoría dus jóvinis.

Esti fin de semana un equipu móvil desti proyectu ha feitu pará en a localidai de Vegaviana, a escasus kilómetrus de Moraleja dandu a oportunidai us jóvinis da zona a participal en as distintas actividais que abarca comu artis musicais, plásticas, escénicas, etc...

Pur u tantu ha posibilitau us novus artístas dus nosus lugaris darsi a cuñocel na plaza du Ayuntamentu de Vegaviana. Han postu mutu empeñu e ilusión aunque había escasa presencia de públicu y ficía un friu que "pelaba us hosus".

Us nosus paisanus actuaran u Sábadu día 2 de Diciembri. Comenzó a joven de 15 anus de Valverdi Trinidad Rivas, a isu das seti da tardi cantandu versions de composicions de música ligera española y alguma canción propia que ten u sei meritu na a sua edai. A continuación, actuó u grupu de rock valverdeiru, de recienti creación, denominau "In Trámiti", destacandu as suas versions en valverdeiru de composicions rockeiras españolas y uma canción propia, tamen en valverdeiru, que deran a cuñocel pur primeira vez nun mediu de comunicación pública, nu programa da televisión extremeña, "Bravo por Extremadura", u día 18 de Octubri pasau. Hay que dicel que debi sel u primel grupu de música que canta na nosa fala. Terminaran u pasu pur esti Espaciu pa creación joven us componentis du grupu das Ellas, denominau "T4", que tocaran uma docena de cancions propias con suma maestría, sobri to u gitarra solista Sevito.

Sería bo, dau u interés pur a música que vemus nus jóvinis destis tres lugaris qu´as institucions públicas da zona promoveran escuelas de música o facilitaran espacius públicus ondi us zagais puderan ensallal, ocupandu u sei tempu de ociu desta forma.